Xác định PCB trong dầu máy biến thế từ các cơ sở nghi nhiễm PCB

Tóm tắt khối lượng dầu có PCB tại các cơ sở điều tra.

Hiện nay, TCMT và Dự án PCB đang tiến hành kiểm kê PCB trên toàn quốc. Kết quả của hoạt động kiểm tra các cơ sở năm 2013 này sẽ cung cấp thông tin có giá trị cho các cơ quan quản lý có thẩm quyền của Việt Nam để lựa chọn đúng cơ sở, ngành nghề được đưa vào diện kiểm kê tổng thể PCB và tiến tới quản lý và tiêu hủy an toàn PCB theo quy định của KHHĐQG.

Giới thiệu

Việt Nam không sản xuất hóa chất polyclo biphenyls (PCB), nhưng đã nhập khẩu khoảng 27.000 đến 30.000 tấn dầu có PCB từ các nước như Liên Xô cũ, Trung Quốc, Rumani, Úc trong giai đoạn từ 1960 đến 1990 (Sinh và cộng sự, 1999; Bộ TNMT, 2006). Tính đến thời điểm hiện tại, một lượng đáng kể PCB vẫn còn đang tồn tại ở Việt Nam, chủ yếu trong các loại dầu được sử dụng trong máy biến thế điện, tụ điện, và một số thiết bị công nghiệp.

Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia về ngưỡng chất t
hải nguy hại (QCVN 07:2009/BTNMT) của Bộ Tài nguyên và Môi trường (Bộ TNMT) quy định ngưỡng PCB là 5 mg/kg (5 ppm) và để sớm có bức tranh toàn cảnh về hiện trạng sử dụng dầu có PCB và việc lưu giữ dầu thải có PCB, năm 2013 Tổng cục Môi trường (TCMT) phối hợp với Dự án Quản lý PCB tại Việt Nam (Dự án PCB) do Quỹ Môi trường toàn cầu (GEF) tài trợ thông qua Ngân hàng Thế giới, đã tiến hành hoạt động kiểm tra PCB tại một số cơ sở được lựa chọn. Báo cáo này tóm tắt kết quả kiểm tra quản lý an toàn PCB tại 44 cơ sở có khả năng có các hoạt động liên quan đến PCB.


Phương pháp


Việc lấy mẫu thử nghiệm PCB tại mỗi cơ sở điều tra được thực hiện theo các tiêu chí sau:

- Đối với dầu mới: 1 đến 2 mẫu dầu trong các thiết bị chứa dầu nhập khẩu được lấy ngẫu nhiên để xác định nồng độ PCB;

- Đối với dầu đang sử dụng: 1 đến 3 mẫu dầu đại diện được lấy theo đặc thù chủng loại thiết bị. Các mẫu dầu từ các thiết bị cùng loại, cùng thời gian sản xuất được lấy mẫu ngẫu nhiên. Thiết bị thuộc đối tượng lấy mẫu dầu được lựa chọn dựa trên thứ tự ưu tiên, ví dụ các thiết bị sản xuất lâu năm được ưu tiên lấy mẫu trước;

- 01 mẫu dầu thải đại diện từ một thiết bị đã ngừng sử dụng hoặc một thùng chứa dầu thải..

Tổng cộng 307 mẫu dầu đã được thu thập từ 44 cơ sở. Số lượng mẫu được lấy từ các cơ sở là khác nhau dựa vào thực trạng của thiết bị hiện có, lựợng dầu thải. Các mẫu sau đó được thử nghiệm để xác định nồng độ tổng PCB sử dụng phương pháp sắc ký khí kết nối đầu dò cộng kết điện tử (GC-ECD) và được xác nhận lại bằng phương pháp sắc ký khí kết nối đầu dò khối phổi (GC-MS). Nồng độ tổng PCB được tính dựa vào tổng nồng độ của sáu cấu tử PCB (IUPAC: PCB 28, 52, 101, 138, 153, và 180) nhân với hệ số tương ứng phù hợp với loại hỗn hợp aroclors xác định (Froescheis và cộng sự, 2000).


Kết quả và thảo luận


Nồng độ tổng PCB trong số 307 mẫu thu được dao động từ giá trị giá trị dưới giới hạn phát hiện đến 125.095 mg/kg; 22 mẫu có chứa PCB với hàm lượng trên 50 mg/kg, 32 mẫu có chứa PCB có nồng độ giao động từ 5 đến 50 mg/kg và 253 mẫu có nồng độ PCB ở mức dưới 5 mg/kg (Hình 1).18/44 cơ sở được xác định đang sử dùng dầu có PCB với nồng độ cao hơn 5 mg/kg; trong 18 cơ sở này có 10 cơ sở sở hữu dầu có PCB với nồng độ cao hơn 50 mg/kg. Kết quả phân tích PCB từ các mẫu thu thập được cho thấy lượng dầu có PCB tại các cơ sở là khoảng 83.000 kg dầu có PCB với nồng độ trên 5 mg/kg, trong đó 54.000 kg dầu có nồng độ PCB dao động trong khoảng từ 5 mg/kg đến 50 mg/kg và 29.000 kg dầu có PCB với nồng độ PCB trên 50 mg/kg.

Hoạt động kiểm tra PCB này chỉ lựa chọn 44 cơ sở điển hình và không phải là hoạt động kiểm kê toàn quốc, tuy nhiên kết quả kiểm tra cho thấy một lượng đáng kể dầu có PCB (trên 5 mg/kg) vẫn đang được sử dụng hoặc lưu giữ tại các cơ sở sản xuất tại Việt Nam.


Việt Nam đã đăng ký tham gia Công ước Stockholm vào ngày 23/05/2001, phê chuẩn Công ước vào ngày 22/7/2002, và trình Kế hoạch hành động quốc gia (KHHĐQG) lên Công ước Stockholm vào tháng 09 năm 2007 (Bộ TNMT, 2006). KHHĐQG của Việt Nam yêu cầu dừng sử dụng các thiết bị có chứa PCB vào năm 2020 và tiêu hủy an toàn PCB vào năm 2028. Hiện nay, TCMT và Dự án PCB đang tiến hành kiểm kê PCB trên toàn quốc. Kết quả của hoạt động kiểm tra các cơ sở năm 2013 này sẽ cung cấp thông tin có giá trị cho các cơ quan quản lý có thẩm quyền của Việt Nam để lựa chọn đúng cơ sở, ngành nghề được đưa vào diện kiểm kê tổng thể PCB và tiến tới quản lý và tiêu hủy an toàn PCB theo quy định của KHHĐQG.


Lời cảm ơn

 

Báo cáo này được hoàn thành dựa trên các kết quả thu được từ hoạt động của “Dự án Quản lý PCB tại Việt Nam" do Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF) tài trợ thông qua Ngân hàng Thế giới.

Tài liệu tham khảo


 

1. Froescheis O., Looser R., Cailliet G.M., Jarman W.M., Ballschmiter K., 2000. The deep-sea as a final global sink of semivolatile persistent organic pollutants? Part I: PCBs in surface and deep-sea dwelling fish of the North and South Atlantic and the Monterey Bay Canyon (California). Chemosphere 40, 651 - 660.

2. Bộ TNMT, 2006. Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Công ước Stockholm về các chất ô nhiễm hữu cơ khó phân hủy.

3. QCVN 07:2009/BTNMT: Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia về Ngưỡng chất thải nguy hại.

4. Sinh N.N., Thuy L.T.B., Kinh N.K., Thang L.B., March 1999. The persistent organic pollutants and their management in Vietnam. In: Proceedings of the Regional Workshop on the Management of Persistent Organic Pollutant, POPs, United Nations Environment Programme, Hanoi, Vietnam. pp. 385 - 406.



 

(Nguồn: http://pops.org.vn/)