Tiêu hủy POP/PCB: Nan giải xử lý chất thải

Lượng rác thải, bao gồm rác thải nguy hại trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh lân cận đã “quá tải”

Việc tiếp xúc trực tiếp với dầu, vật liệu chứa PCB mà không có phương tiện bảo hộ lao động đầy đủ có thể dẫn đến những ảnh hưởng xấu cho sức khỏe con người, nhất là tại các doanh nghiệp xử lý chất thải nguy hại.

Theo TS Nguyễn Anh Tuấn - Cục Kiểm soát ô nhiễm (Tổng cục Môi trường), POPs và PCB là các hợp chất được sử dụng nhiều trong sản xuất thuốc trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật, sản phẩm chống cháy (bình cứu hỏa), biến thế điện, giấy than, mực in, thậm chí trong một số đồ điện gia dụng, vỏ máy tính xách tay, dầu nhờn, chất chống bụi…



Tác hại nghiêm trọng

Các hóa chất này có thể gây tác hại nghiêm trọng đối với môi trường và sức khỏe con người như gây ung thư, biến đổi gen, tác động đến hệ thần kinh, hệ miễn dịch, gây rối loạn sinh sản... Con người bị nhiễm POP hay PCB chủ yếu thông qua thức ăn, nước uống bị nhiễm POP, PCB, do hít thở không khí có POP, PCB tại khu vực nhiễm POP, PCB, hoặc do tiếp xúc trực tiếp với các hóa chất này.

Kết quả khảo sát sơ bộ của Dự án quản lý PCB tại Việt Nam cho thấy, hiện vẫn còn hàng chục nghìn tấn dầu nghi nhiễm PCB. Cùng với đó là 1.153 điểm với 864 khu vực bị ô nhiễm do hóa chất BVTV tồn lưu. Việc tồn dư lượng hóa chất độc hại quá lớn đã và đang gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho con người và môi trường, nếu không tìm được giải pháp quản lý, xử lý an toàn và hiệu quả.

Tại Việt Nam hiện nay, việc xử lý và tiêu hủy các loại hóa chất độc hại này đang gặp nhiều khó khăn do các đơn vị hành nghề xử lý chất thải nguy hại (CTNH) hầu hết là những Cty công ích tại địa phương hoặc các đơn vị tư nhân đang nghiên cứu khả năng xử lý CTNH, bao gồm POP và PCB. Hơn nữa, các đơn vị này thường sử dụng công nghệ xử lý chất thải lạc hậu hoặc sử dụng các công nghệ đa dụng cho nhiều loại CTNH và thường ở quy mô nhỏ… Đặc biệt là nhận thức của người lao động tại nhiều đơn vị xử lý CTNH về POP/PCB còn hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ phát thải ra cho môi trường và ảnh hưởng đến sức khoẻ người lao động.


Vấn đề vốn và công nghệ

Tại Cty TNHH Một thành viên Môi trường và Đô thị Hà Nội (URENCO), việc xử lý và tiêu hủy chất thải công nghiệp và CTNH được xử lý tại hai khu vực tập trung đó là Khu liên hợp xử lý chất thải Nam Sơn, Sóc Sơn, Hà Nội (do Cty con là URENCO10 đảm nhận) và Khu xử lý chất thải Đại Đồng – Văn Lâm – Hưng Yên (do Công ty con là URENCO11 đảm nhận). Khu Liên hợp xử lý rác thải Nam Sơn đã được đầu tư 14 hệ thống xử lý chất thải công nghiệp gồm: 7 nhà xử lý trung gian; 2 hầm bê tông lưu giữ CTNH 30.000 m³, lò đốt chất thải công nghiệp CEETIA-150 công suất 5 tấn/ngày và lò đốt chất thải công nghiệp UCE công suất 1,6 tấn/ngày.

Theo ông Lê Trung Dũng - Trưởng phòng truyền thông URENCO, đối với một số loại hoá chất độc hại như POP/PCB, Cty chưa có năng lực cũng như giấy phép để xử lý. Ông Dũng chia sẻ, tuy nhiên, Cty luôn quan tâm đến công tác đảm bảo an toàn cho người lao động, cụ thể là trang bị đầy đủ các phương tiện bảo hộ lao động như quần áo bảo hộ, mũ cứng, găng tay, ủng (giầy), kính, mặt nạ hô hấp theo Thông tư 12/2011/TT-BTNMT của Bộ TN&MT về quản lý CTNH. Đồng thời, Cty đã xây dựng kế hoạch phòng ngừa và ứng phó sự cố cũng như quy trình thao tác đảm bảo an toàn cho người sử dụng và hạn chế phát thải ra môi trường. Tại khu vực lưu giữ tạm thời của Cty có lắp đặt mái che, có sàn chống thấm, không khí thông thoáng và có biển cảnh báo đầy đủ theo quy định. Cty cũng đã cử cán bộ, nhân viên tham dự các khoá đào tạo liên quan đến POP/PCB do Bộ TN&MT tổ chức. Qua đó, nâng cao năng lực, hiểu biết về POP/PCB trong CBCNV Cty.

Hiện nay, lượng rác thải, bao gồm rác thải nguy hại trên địa bàn Hà Nội và các tỉnh lân cận đã “quá tải”, nên việc đầu tư các nhà máy đốt rác tiên tiến, sử dụng công nghệ hiện đại như Nhà máy Xi măng Holcim (Hòn Chông, Kiên Giang) là thật sự cần thiết để xử lý các loại rác thải nguy hại, trong đó có những loại hóa chất được xem là “sát thủ vô hình” như POP/PCB. Với việc trang bị thiết bị bảo hộ lao động và kiểm soát quy trình vận hành an toàn với người lao động và môi trường như hiện nay, việc tiêu huỷ PCB chỉ còn là vấn đề vốn và công nghệ phù hợp.

Theo Thông tư 12/2011/TT-BTNMT của Bộ TN&MT về quản lý CTNH, chỉ những tổ chức, cá nhân được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép hành nghề xử lý, tiêu hủy CTNH và mã số hoạt động mới được tham gia xử lý, tiêu hủy CTNH. Các chủ xử lý CTNH được cấp phép phải đáp ứng các điều kiện đối với phương tiện, thiết bị chuyên dụng cho việc xử lý CTNH (bao gồm khu vực lưu giữ tạm thời, hệ thống hoặc thiết bị sơ chế, xử lý CTNH), công trình, biện pháp bảo vệ môi trường, đồng thời, thực hiện đúng quy trình kê khai và sử dụng chứng từ CTNH theo quy định. Việc phân định, phân loại CTNH được thực hiện theo quy định của Thông tư và Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 07:2009/BTNMT về ngưỡng chất thải nguy hại do Bộ TN&MT ban hành (QCVN 07:2009/BTNMT).

Hà Giang