Tăng cường sử dụng năng lượng mới thích ứng với biến đổi khí hậu

Cập nhật lúc 9:56' 17/3/2016
Thiên tai ngày càng khốc liệt, biến đổi khí hậu đang dần có những ảnh hưởng mạnh mẽ đến đời sống mỗi người. Rất cần có những giải pháp tổng thể trong sử dụng tài nguyên, chủ động trong ứng phó với BĐKH. Năm 2016, triển khai thực hiện Chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Hà Nội đi đầu với mục tiêu phấn đấu đạt mức tiết kiệm năng lượng từ 2% - 3% mức tiêu thụ năng lượng so với dự báo nhu cầu, góp phần vào mục tiêu đưa hệ số đàn hồi năng lượng/GDP năm 2020 đạt 0,95%.
Tác động của biến đổi khí hậu

Báo cáo môi trường quốc gia mới đây nhất khẳng định, do tác động của biến đổi khí hậu, những năm gần đây, thiên tai lớn, dị thường, vượt qua những hiểu biết hiện tại của con người, đã xảy ra ngày một thường xuyên hơn, diễn biến phức tạp hơn, gây hậu quả khó lường. Hạn hán ở các tỉnh miền Trung, Nam bộ trong hai năm trở lại đây đang ngày càng trở nên khốc liệt.

Đối với bão, do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, những năm gần đây, quỹ đạo bão có xu thế dịch chuyển về phía Nam rất khó dự báo, xác định chính xác đường đi của bão. Dự báo trong tương lai, số lượng cơn bão có cường độ mạnh sẽ gia tăng. Lũ lụt, úng ngập cùng các hiện tượng tự nhiên khác (nước dâng, trượt lở đất gây tắc tạm thời dòng lũ trên sông…) thường gây hiểm họa lớn. Lũ lụt tự nhiên kết hợp với các tác nhân phi tự nhiên (nạn phá rừng, sử dụng đất không hợp lý, xây dựng các công trình trên sông…) ngày càng phức tạp, gây gia tăng thiệt hại về người và tài sản. Lũ do sự cố hư hỏng các công trình trữ nước, giữ nước, cản trở dòng lũ, ngập lũ do tác động của con người cũng có xu hướng xảy ra thường xuyên hơn.

Do tác động của biến đổi khí hậu, mưa bão gia tăng và phức tạp hơn nên nhiều hồ đã gặp sự cố, mất an toàn, gây hậu quả lớn về xã hội và môi trường đã từng xảy ra ở miền Trung và Tây Nguyên trong những năm qua. Các chuyên gia khuyến cáo, vấn đề an toàn hồ chứa và nguy cơ gia tăng hiểm họa thiên tai, tai biến môi trường ở hạ du do mất an toàn hoặc vận hành không hợp lý các công trình thủy điện, thủy lợi là vấn đề thường trực ở các vùng nên cần chủ động đối phó với tinh thần cảnh giác cao.

Nguy cơ hạn hán và thiếu nước trên diện rộng, thậm chí sa mạc hóa sẽ gia tăng do chế độ mưa, ẩm đã khác quy luật bởi biến đổi khí hậu. Mức độ gay gắt của hạn hán rất khó dự đoán và xác định trước. Hạn hán, thiếu nước điển hình đã xảy ra liên tiếp trong mùa khô các năm thập kỷ đầu thế kỷ 21. Dưới tác động của biến đổi khí hậu, hạn hán được ước lượng sẽ tăng lên khoảng một cấp trên tất cả các vùng trong những năm tới, tiếp tục gia tăng quá trình hoang mạc hóa, mặn hóa, xâm thực, xói lở bờ sông, cát bay, cát chảy…

Báo cáo môi trường lưu ý, hạn hán thiếu nước thường xuyên xảy ra trên diện rộng, nhiều người dân đã phải di cư, hàng nghìn gia súc, gia cầm đã chết khát, chết đói, nhiều hecta cây trồng và rừng bị cháy khô… Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu làm nền nhiệt độ tăng, gia tăng bốc thoát hơi nước đồng thời giảm rõ rệt lượng mưa trong mùa khô, thậm chí kéo dài thời gian không mưa, nguồn nước trong sông mùa kiệt suy giảm đáng kể mà nhu cầu về nước sinh hoạt, đời sống, phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường không ngừng gia tăng. Thiên tai là một trong những thách thức lớn đối với phát triển, nhất là dưới tác động của BĐKH. Việc nghiên cứu tìm hiểu và tiếp tục nhận biết về các hiện tượng thiên tai là rất cần thiết để chủ động hơn trong phòng tránh thiên tai, giảm nhẹ thiệt hại ở nước ta.

Khắc phục để thích ứng

Một trong những giải pháp để thích ứng với BĐKH đã được một tỉnh đang đẩy mạnh thực hiện như ở Hà Nội đó là phát triển mô hình sử dụng năng lượng tái tạo, năng lượng sạch trong các cơ sở, trong quy mô hộ gia đình như hầm biogas, bình năng lượng mặt trời.

Cụ thể Hà Nội đã phát triển mô hình sử dụng năng lượng mới, năng lượng tái tạo, năng lượng sạch trong các cơ sở sử dụng năng lượng, trong quy mô hộ gia đình như hầm biogas, thiết bị đun nước nóng, bình năng lượng mặt trời. Thực hiện lồng ghép Chương trình ứng phó BĐKH và sản xuất sạch hơn trong công nghiệp để thúc đẩy các cơ sở sử dụng năng lượng đổi mới trang thiết bị, công nghệ hiệu suất cao, tiết kiệm tài nguyên, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế thủ đô theo mô hình tăng trưởng xanh, bền vững.

Cùng với đó, Hà Nội tập trung phát triển trang thiết bị hiệu suất cao về năng lượng, hỗ trợ chuyển giao công nghệ tiết kiệm năng lượng, công nghệ xanh, sạch thông qua tổ chức hội chợ triển lãm quốc tế “Công nghệ năng lượng - môi trường Hà Nội”. Đồng thời, phổ biến các giải pháp, công nghệ, kinh nghiệm về hiệu suất năng lượng thông qua hội nghị, diễn đàn và các ấn phẩm thông tin; hỗ trợ thí điểm chợ loại II các giải pháp tiết kiệm năng lượng, từng bước loại bỏ các trang thiết bị hiệu suất thấp. Phát triển hộ gia đình sử dụng tiết kiệm điện, tiết kiệm năng lượng, xây dựng thói quen sử dụng năng lượng hiệu quả; thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cho các cơ sở sản xuất công nghiệp tại Khu công nghiệp Nội Bài; cụm công nghiệp Lai Xá - Kim Chung và Trường An (Hoài Đức) là những giải pháp thiết thực nhất. Việc hỗ trợ nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng các trạm bơm tưới tiêu; vận hành hệ thống đóng mở cống lấy nước, cống điều tiết đảm bảo tiết kiệm điện, hiện đại hóa công trình thủy lợi. Hỗ trợ kỹ thuật, xây dựng bộ cơ sở dữ liệu các giải pháp tiết kiệm năng lượng cho các doanh nghiệp ngành dệt may và các cơ sở sản xuất công nghiệp cơ khí phục vụ quốc phòng, xác định tiềm năng tiết kiệm năng lượng, tối ưu hóa quá trình sản xuất. Đặc biệt, Hà Nội sẽ đẩy mạnh sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả trong các toà nhà, chiếu sáng công cộng và trong lĩnh vực giao thông vận tải đã mang lại những kết quả rõ rệt.

Năm 2015, thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Hà Nội đã tiết kiệm được 325 triệu kWh và trở thành một trong những địa phương đi đầu của cả nước trong công tác sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Theo Tiến sĩ Đào Hồng Thái, Giám đốc Trung tâm Tiết kiệm năng lượng Hà Nội, phong trào “Hộ gia đình tiết kiệm điện, tiết kiệm năng lượng” trong năm vừa qua đã mang lại kết quả khả quan với 241.000 kWh được tiết kiệm thông qua Chiến dịch Giờ Trái đất và 35 triệu kWh điện được tiết kiệm tại các hộ gia đình. Đặc biệt, năm 2015, Sở Công Thương Hà Nội hỗ trợ kiểm toán năng lượng cho 9 cơ sở sản xuất công nghiệp, trong đó, đã hoàn thành hỗ trợ tư vấn cho 51 giải pháp, giúp tiết kiệm được 502,9 TOE/năm, giảm phát thải 1.378,4 tấn CO2/năm, tương đương 5,63 tỷ đồng/năm khi thực hiện các giải pháp cụ thể. Các giải pháp đã hướng doanh nghiệp từng bước loại bỏ các trang thiết bị hiệu suất thấp và thay thế bằng các thiết bị có hiệu suất cao. Thành phố đã hoàn thành hỗ trợ kiểm toán năng lượng trong các tòa nhà, đề xuất 37 giải pháp hiệu quả cho 11 tòa nhà với tổng số tiền tiết kiệm được từ các giải pháp là 170,68 TOE/năm, tương đương 2,11 tỷ đồng/năm.

Đối với lĩnh vực giao thông vận tải, Chương trình cũng đã thúc đẩy các chủ phương tiện sử dụng xăng sinh học E5, đẩy mạnh tuyên truyền để người dân ưu tiên sử dụng các phương tiện vận tải công cộng. Mô hình này có thể phát triển rộng khắp trên cả nước nhằm giảm thiểu những tác động đến môi trường và thích ứng với BĐKH.