Một vài nhận thức về biến đổi khí hậu

Cập nhật lúc 14:17' 7/3/2016
PGS.TS Nguyễn Đình Tuấn thuyết giảng về biến đổi khí hậu ngành Công Thương
Biến đổi khí hậu (BĐKH) là vấn đề đang được sự quan tâm của toàn cầu, BĐKH đã và đang tác động trực tiếp đến đời sống kinh tế - xã hội và môi trường toàn cầu. Trong những năm qua không riêng Việt Nam, nhiều nơi trên thế giới đã phải chịu nhiều thiên tai như: bão, lũ lụt, hạn hán, nắng nóng,v.v... xuất hiện với tần xuất ngày càng nhiều, gây thiệt hại lớn đến tính mạng con người và vật chất. Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường năm 2008 định nghĩa BĐKH “là sự biến đổi trạng thái của khí hậu so với trung bình và/hoặc sự dao động của khí hậu duy trì trong một khoảng thời gian dài, thường là vài thập kỷ hoặc dài hơn”. Những nhân tố chính ảnh hưởng đến BĐKH là do tự nhiên, hoạt động của con người.
Các tác nhân tự nhiên gây ra BĐKH gồm thay đổi cường độ sáng của mặt trời, xuất hiện các điểm đen mặt trời (Sunspots) làm cho cường độ tia bức xạ mặt trời chiếu xuống trái đất thay đổi, nghĩa là năng lượng chiếu xuống mặt đất thay đổi làm thay đổi nhiệt độ bề mặt trái đất. Cụ thể là từ khi tạo thành mặt trời đến nay gần 4,5 tỷ năm, cường độ sáng của mặt trời đã tăng lên hơn 30%. Như vậy có thể thấy khoảng thời gian khá dài, sự thay đổi cường độ sáng mặt trời là không ảnh hưởng đáng kể đến BĐKH; các hoạt động núi lửa khi phun trào sẽ phát thải vào khí quyển một lượng cực kỳ lớn khối lượng sulfur dioxide (SO2), hơi nước, bụi và tro vào bầu khí quyển. Khối lượng lớn bụi và tro có thể ảnh hưởng đến khí hậu trong nhiều năm. Các hạt nhỏ được gọi là các sol khí được phun ra bởi núi lửa, các sol khí phản chiếu lại bức xạ (năng lượng) mặt trời trở lại vào không gian, vì vậy chúng có tác dụng làm giảm nhiệt độ lớp bề mặt trái đất; các đại dương là một thành phần chính của hệ thống khí hậu, dòng hải lưu di chuyển một lượng lớn nhiệt trên khắp hành tinh, thay đổi trong lưu thông đại dương có thể ảnh hưởng đến khí hậu thông qua sự chuyển động của CO2 vào trong khí quyển; thay đổi quỹ đạo quay của trái đất - Trái đất quay quanh mặt trời với một quỹ đạo, trục quay có góc nghiêng 23,5°, thay đổi độ nghiêng của quỹ đạo quay trái đất có thể dẫn đến những thay đổi nhỏ, tốc độ thay đổi cực kỳ nhỏ có thể tính đến thời gian hàng tỷ năm, vì vậy có thể nói không ảnh hưởng lớn đến BĐKH. Có thể thấy rằng các nguyên nhân gây ra BĐKH do các yếu tố tự nhiên đóng góp một phần rất nhỏ vào sự BĐKH và có tính chu kỳ kể từ quá khứ đến hiện tại.

Nguyên nhân chính gây ra BĐKH toàn cầu như hiện nay, do tác động của con người đối với môi trường tự nhiên gây nên hiệu ứng nhà kính (hiện tượng không thể phản hồi nhiệt của trái đất vào vũ trụ). Nhiệt độ của khí quyển tăng là do lượng CO2 mà con người tạo ra trong quá trình đốt nhiên liệu và sử dụng quá nhiều hóa chất; một trong những nguyên nhân chính là sự tăng lên không ngừng của các loại khí gây hiệu ứng nhà kính như CFC, CO2, CH4,... được tạo ra trong quá trình sản xuất cũng như sinh hoạt của con người; bức xạ nhiệt của mặt trời là bức xạ sóng ngắn nên dễ dàng xuyên qua bầu khí quyển đến mặt đất, ngược lại bức xạ nhiệt từ mặt đất vào vũ trụ lại là bức xạ sóng dài nên không có khả năng xuyên qua lớp khí CO2 dày và bị CO2 với nước trong khí quyển hấp thụ. Như vậy lượng nhiệt trên sẽ làm cho nhiệt độ bầu khí quyển bao quanh trái đất tăng lên. Lớp khí CO2, NOx, CH4, CFC,... bao phủ quanh trái đất giống như một tấm kính chắn giữ nhiệt lượng của trái đất tỏa ngược vào vũ trụ, làm cho khí hậu toàn cầu ngày càng tăng lên; sự nóng lên của khí hậu toàn cầu có thể gây ra các hậu quả nghiêm trọng, băng tan tại hai cực của trái đất sẽ làm cho mực nước biển tăng cao, dẫn đến nguy cơ làm mất đi những vùng duyên hải thấp ven biển hay những đảo nổi trên biển.

Biến đổi khí hậu đã và đang tác động đến tất cả quốc gia trên thế giới, trong đó các nước đang phát triển, nước nghèo là đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Trước những thách thức đó, đòi hỏi con người phải điều chỉnh cách sống để phù hợp với sự biến đổi khí hậu, nhằm ứng phó với những hình thái thời tiết hoặc khí hậu thay đổi bất thường xảy ra.

Trước thực trạng trên, Chính phủ Việt Nam đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương triển khai một số chương trình, dự án nghiên cứu tình hình diễn biến và tác động của BĐKH đến tài nguyên, môi trường, sự phát triển kinh tế - xã hội, đề xuất và bước đầu thực hiện các giải pháp ứng phó như: xây dựng kế hoạch ứng phó với thiên tai; thiết lập hệ thống cảnh báo sớm; xây dựng đê ngăn lũ và nhà chịu bão lớn; trồng cây trên các đồi dốc nhằm giảm nguy cơ sạt lở đất,... Các hoạt động phòng chống thiên tai hiện nay ngày càng được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và sự tham gia ngày càng đông, càng rộng của các tổ chức, các tầng lớp nhân dân.

Chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với BĐKH và nước biển dâng đã xác định rõ đây là nhiệm vụ của các cấp, các ngành, các tổ chức, cộng đồng, toàn hệ thống chính trị và toàn xã hội. Theo đó, chương trình nhằm nâng cao nhận thức người dân về các biện pháp ứng phó truyền thống như: thu, trữ nước sạch, sử dụng các giống cây trồng, vật nuôi mới, kỹ thuật mới./.
(Nguồn: http://khuyencongcamau.com/)